سيد جلال مصطفوى كاشانى

235

مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )

لخته خون را حل مىكند ( پزشكان قديم نيز همين عقيده را داشتند ) ولى يك پزشك بلژيكى به نام داوروز « 1 » با اين عقيده مخالفت كرده و اظهار داشت هر قابضى ( مثلا تانن ) خون را منعقد مىكند و بوراكس نيز چون قابض است ، باعث انعقاد خون مىشود ؛ نه اينكه از انعقاد خون جلوگيرى كند . مىيال به وسيلهء آزمايش‌هايى خلاف گفته او را ثابت كرد ، به اين طريق كه با مخلوط كردن مقدارى زاج يا الكل به سرم خون ، آن را به صورت لخته درآورده و سپس محلول بوراكس را به آن اضافه كرد و دانشمندان مشاهده كردند كه لخته حل شد و به اين وسيله خاصيت مزبور كه از اكتشافات پزشكان قديم است ، مورد تأييد و تصديق پزشكان اروپا قرار گرفت . البته بعدها براى جلوگيرى از انعقاد خون به جاى بوراكس ، كه نام شيميايى آن بورات دوسود است ، سيترات دوسود به كار بردند و امروزه نيز چنان‌كه مىدانيم همين ماده را به كار مىبرند . نتيجه‌اى كه از اين بحث مىگيريم اين است كه بوراكس ( بورات دوسود ) ، كه مصارف صنعتى و طبى آن از صدها سال پيش براى كمك در ذوب فلزات ، استخراج معادن و مصارف ديگر ، همه‌ساله در كليهء كشورهاى جهان ، از نيازهاى ضرورى بوده ، تا 200 سال پيش ، طبق اقرار صريح بوفون - طبيعىدان بزرگ فرانسوى - قسمت اعظم نيازمندىهاى كشورهاى اروپا از اين ماده معدنى از كشور ايران تهيه و تأمين مىشده است ، زيرا شيمىدان‌ها و معدن‌شناسان از طرز استخراج و تخليص آن بىاطلاع بوده‌اند . 8 - اهميت بوراكس و وضعيت كنونى آن در ايران با توجه به اهميت صدور اين كالاى بازرگانى و نظاير آن و با اعتراف به اينكه هر قدر صادرات يك كشور بيشتر باشد ، ثروت ملىاش بيشتر خواهد بود ، اكنون چه شده است كه نه تنها هيچ خبرى از استخراج و صدور بوراكس در كشور ما نيست ، بلكه هر سال نيز حدود 150 تن از كشورهاى خارج به ايران وارد مىشود ، درحالىكه نوع بوراكس قديم ايران از حيث درجه خلوص با آنچه كه امروز در بازار عرضه مىشود ، كوچك‌ترين تفاوتى نداشته است .

--> ( 1 ) . Davreux